Rozstęp mięśni prostych brzucha po porodzie – co to takiego?

with 63 komentarze

 

rozstęp-mięśni-prostych-brzucha

 

Częstym problemem kobiet, które urodziły dziecko, jest brzuch wyglądający jakby nadal były w ciąży. Próbują one różnego rodzaju ćwiczeń, diet odchudzających, ale brzuch wydaje się wcale na nie nie reagować. Po pewnym czasie stwierdzają, że to taka “pamiątka” po ciąży i nie ma innej rady jak się z tym pogodzić. Jednak wygląd brzucha, który nie zmienia się pomimo upływu czasu, lub wręcz brzuch zaczyna wyglądać coraz gorzej, może nie być tylko defektem kosmetycznym, ale poważnym schorzeniem.

Czy słyszałaś kiedyś o czymś takim jak rozstęp/rozejście mięśni prostych brzucha? Większości z Was skojarzy się to pewnie z rozstępami na skórze, które pojawiają się, gdy ulega ona rozciągnięciu. Jednak rozstępy skórne to nie to samo, co rozstęp mięśni.

Rozmawiając z kobietami zauważyłam, że większość z nich, nie ma pojęcia o istnieniu takiego schorzenia i “chodzą” z nim latami. O tym, że mają rozstęp dowiadują się przypadkiem, przeglądając jakieś strony w internecie lub bardzo często podczas wizyty w gabinecie, kiedy zgłaszają się z zupełnie innym problemem. A rozstęp mięśni, choć sam w sobie nie stanowi zagrożenia, może prowadzić do wielu poważnych schorzeń.

Niestety niewielu lekarzy  informuje kobiety o możliwości pojawienia się rozstępu po ciąży i bagatelizują problem twierdząc, że po porodzie taki wygląd brzucha jest normalny. Nawet jeśli kobieta zostanie prawidłowo zdiagnozowana, trudno znaleźć specjalistę, który wie jak się takim problemem zająć. W ostatnim czasie bardzo się to zmienia, coraz więcej mówi się o rozejściu i możliwościach jego leczenia. Jednak nadal większa część kobiet nie wie co to takiego, a informacje, które otrzymują lub znajdują, najczęściej w internecie, są sprzeczne.

Dlatego to o rozejściu mięśni prostych brzucha własnie, chciałabym Ci dziś opowiedzieć. Dowiesz się czym właściwie rozstęp jest, jak sprawdzić, czy nie doszło u Ciebie do rozejścia mięśni oraz jakie są możliwości jego leczenia.

 

Co się dzieje z brzuchem podczas ciąży?

Aby zrozumieć, na czym właściwie polega rozejście mięśni prostych brzucha, trzeba zrozumieć jak zbudowany jest nasz brzuch. Jego najgłębszą warstwę stanowi mięsień poprzeczny. Wchodzi on w skład tzw. centrum naszego ciała  i jest jednym ze stabilizatorów tułowia. Nad mięśniem poprzecznym znajdują się mięśnie skośne brzucha – wewnętrzne i zewnętrzne, a najbardziej powierzchownie leżą mięśnie proste brzucha. Mięśnie te przebiegają od spojenia łonowego do dolnych żeber i mostka. Pomiędzy nimi, na środku brzucha, znajduje się kresa biała, która łączy mięśnie proste ze sobą (w prawidłowych warunkach przylegają one do siebie).

 

rozstęp-mięśni-prostych-brzucha

 

Podczas ciąży, rosnące dziecko oraz powiększająca się macica, powodują, że powłoki brzuszne ulegają rozciągnięciu. Coraz większa waga płodu, łożyska i wód płodowych, powoduje, że mięśnie brzucha zaczynają rozchodzić się na boki, a kresa biała się rozciąga. To właśnie jej rozejście tworzy rozstęp mięśni prostych brzucha.

 

Kto jest narażony na rozejście kresy białej?

U każdej kobiety dochodzi do rozejścia kresy, podczas ciąży, to fizjologia, jednak u większości z nich mięśnie wracają do prawidłowego stanu w ciągu 8-24 tygodni po porodzie. Wiele kobiet nawet nie zdaje sobie sprawy, że miało rozejście. Czasem jednak tak się nie dzieje i wtedy konieczne jest podjęcie leczenia.

Czynnikami ryzyka powstania rozstępu są:

  • ciąża mnoga,
  • duża masa dziecka lub duża ilość wód płodowych,
  • duży przyrost wagi podczas ciąży i otyłość,
  • nieprawidłowa postawa ciała,
  • nieodpowiednia aktywność fizyczna podczas ciąży ,
  • zła kondycja mięśni dna miednicy
  • kolejna ciąża (jeśli podczas poprzedniej doszło do rozejścia, najprawdopodobniej pojawi się ono podczas kolejnej ciąży),
  • zbyt słabe lub zbyt mocne (!) mięśnie brzucha

 

Czy to groźne?

Samo rozejście mięśni nie jest niczym groźnym. Kobiety zgłaszają się z tym problemem zwykle ze względów estetycznych, ponieważ, nawet długo po porodzie, brzuch nadal wygląda jak w trakcie ciąży.

Jednak to nie wygląd powinien przesądzać o podjęciu leczenia, ponieważ rozstęp mięśni prostych może w efekcie prowadzić do problemów z kręgosłupem (rozciągnięte mięśnie, nie zapewniają mu odpowiedniej stabilizacji), przemieszczenia narządów w obrębie brzucha, problemów z mięśniami dna miednicy, nietrzymania moczu oraz do powstania przepukliny brzusznej – a to już poważne schorzenia, często wymagające leczenia operacyjnego.

 

Jak sprawdzić czy doszło do rozejścia kresy białej?

Do rozejścia mięśni prostych dochodzi najczęściej około 6-7 miesiąca ciąży, czyli wtedy gdy brzuch zaczyna szybko rosnąć.

Jeśli podczas ciąży zaobserwujesz, że:

  • Twój brzuch mocno wystaje do przodu (często występuje charakterystyczny “stożek”)
  • przy odchyleniu tułowia do tyłu, brzuch uwypukla się do przodu,
  • nagły wzrost brzucha, np. po nocy (zdarzają się przypadki, kiedy kobieta kładzie się do łóżka z brzuchem w “normalnym” stanie, a rano brzuch jest nienaturalnie duży i wystający)

możesz podejrzewać, że doszło do rozstępu mięśni prostych brzucha.

Jeśli urodziłaś jakiś czas temu, a brzuch:

  • nadal wygląda jakbyś była w ciąży,
  • rano po wstaniu z łóżka jest płaski, ale już po południu, wieczorem zaczyna wystawać do przodu (spowodowane jest to przemieszczaniem się narządów wewnętrznych)

również można sądzić, że kresa biała uległa rozciągnięciu.

 

Czy tak jest rzeczywiście, możesz sprawdzić wykonując prosty test.

Połóż się na plecach z nogami ugiętymi w kolanach i biodrach. Jedną rękę ułóż pod głową, a druga na linii środka brzucha (to właśnie kresa biała). Powoli unieś głowę do góry, tak aby mięśnie brzucha delikatnie się napięły. Drugą ręką dotykaj brzucha wzdłuż środkowej linii. Jeśli palce zaczynają zapadać się do środka, oznacza to, że doszło do rozejścia kresy białej. Poczujesz pod palcami wyraźnie miękki środek, a na palcach zaciskające się mięśnie proste brzucha. Obróć teraz dłoń, tak aby jej wnętrze kierowało się w stronę twarzy i sprawdź ile palców mieści się pomiędzy mięśniami. Jeden palec równa się 1 cm. Sprawdź kresę na całej jej długości.

 

test na rozstęp mięśni prostych brzucha

 

Jeśli rozejście ma:

2 cm – jest to stan normalny po ciąży, najprawdopodobniej brzuch wróci do stanu sprzed ciąży, ale nie zaszkodzi skonsultować się z fizjoterapeutą,

3 cm – należy skonsultować się z lekarzem i fizjoterapeutą i rozpocząć terapię

4 cm i więcej – takie rozejście stanowi wskazanie do operacji, warto jednak najpierw podjąć próbę leczenia odpowiednio dobranymi ćwiczeniami,

7-8 cm – leczenie operacyjne.

Im większe jest rozejście, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia przepukliny.

Pamiętaj, że są to wartości umowne. Znaczenie będzie miała nie tylko wielkość rozejścia, ale także stan samej kresy i mięśni brzucha. Niezależnie od tego jak duże jest rozejście, zawsze warto w pierwszej kolejności, spróbować zamknąć je za pomocą odpowiednich ćwiczeń i terapii. Operacja to ostateczność.

 

poradnik ćwiczenia po porodzie

 

Czy rozstęp mięśni prostych brzucha można leczyć?

Po pierwsze, powinnaś wiedzieć, że kresa biała, która uległa rozejściu, już się nie zejdzie. Co nie znaczy, że nie ma możliwości zamknięcia rozstępu. Odpowiednio dobrane ćwiczenia, spowodują, że mięśnie proste brzucha przybliżą się do siebie, zamykając rozstęp, a rozciągnięta kresa “schowa” się pod nimi.

Jeśli zauważyłaś rozstęp mięśni jeszcze w trakcie ciąży, musisz koniecznie poinformować o tym lekarza. Duże rozejście kwalifikuje się do cesarskiego cięcia, ponieważ parcie podczas porodu może je pogłębić.

W tym momencie najważniejsza jest profilaktyka, na leczenie będzie czas po porodzie. Wtedy warto zgłosić się do fizjoterapeuty, najlepiej kilka dni po urodzeniu dziecka, który dobierze odpowiednie ćwiczenia. Ważne jest, aby rozpocząć leczenie jak najwcześniej, ponieważ do 6 miesięcy po porodzie, działają nadal hormony ciążowe, których zadaniem jest przywrócenie organizmowi kobiety stanu sprzed ciąży. Warto więc wykorzystać ten czas i maksymalnie ułatwić sobie powrót do formy.

 

Jak zadbać o brzuch z rozejściem?

  • pilnuj prawidłowej postawy ciała  – garbienie powoduje pogłębianie rozstępu,
  • z leżenia wstawaj zawsze najpierw obracając się na bok (w ciąży obracaj się na lewy),
  • absolutnie zabronione jest wzmacnianie mięśni prostych brzucha podczas ciąży i zaraz po porodzie
  • nie wykonuj również ćwiczeń wzmacniających mięśnie skośne, czyli wszelkich skrętów i skrętoskłonów. Mięśnie te, poprzez powięź, łączą się z mięśniami prostymi brzucha i ich wzmocnienie spowoduje pogłębienie rozstępu,
  • nie wykonuj ćwiczeń w podporach (odpadają wszelkiego rodzaju deski, czy ćwiczenia w klęku podpartym),
  • unikaj dźwigania, jeśli jest taka konieczność, zawsze podnoś na wydechu i z napiętym mięśniem poprzecznym brzucha,
  • podczas kaszlu czy kichania staraj się osłaniać rozstęp, zbliżając jego brzegi do siebie przy pomocy rąk,
  • jeszcze w czasie ciąży warto zgłosić się do fizjoterapeuty, który oceni stan brzucha i zastosuje np. kinesiotaping, który zabezpieczy rozstęp.

 

Przed wizytą dobrze byłoby zrobić USG brzucha, na którym będzie widać, czy doszło do przepukliny.

I tu uwaga! Należy wykonać USG POWŁOK BRZUSZNYCH, a nie narządów wewnętrznych. Spotkałam się z przypadkami, kiedy kobiety prosząc o wykonanie USG brzucha miały robione USG narządów wewnętrznych, a to nie to samo. Pilnujcie swoich lekarzy podczas wypisywania skierowania 😉

 

Jak ćwiczyć?

Zastanawiałam się, czy powinnam podać tutaj przykładowe ćwiczenia zamykające rozstęp mięśni prostych brzucha, i może Was teraz rozczaruję, ale nie zrobię tego. Uważam, że aby leczenie było skuteczne, ćwiczenia powinny być dobrane indywidualnie, w zależności od stanu mięśni brzucha oraz stanu rozejścia w ogóle. Duże znaczenie ma również to, czy doszło do wystąpienia przepukliny, a tego często same nie będziecie w stanie ocenić.

Ponadto każde ćwiczenie powinnaś wykonać najpierw pod kontrolą fizjoterapeuty, który oceni, czy wykonujesz je poprawnie i czy Twoje mięśnie brzucha są już w stanie znieść takie obciążenie, jakie chcesz mu zaserwować.

Wiem, że wiele kobiet, które taką terapię zamykania rozstępu przeszły, często dzieli się zaleconymi ćwiczniami z innymi kobietami, np. na grupach facebookowych. Nie twierdzę, że to źle, warto mówić o tym jak najwięcej, ponieważ nadal tylko garstka kobiet zdaje sobie sprawę z istnienia problemu. Nie uważam też, że ćwiczenia zaproponowane przez jakiegoś terapeutę są nieodpowiednie i ja znam lepsze. Nie. Po prostu musisz zrozumieć, że zalecone ćwiczenia są odpowiednie, dla tej, danej kobiety. Są dostosowane do jej przypadku i stanu jej mięśni brzucha. Pomimo, że dobre, dla Ciebie mogą być zbyt trudne lub nawet zbyt łatwe, a wtedy albo nie osiągniesz żadnego efektu, albo możesz swój stan jeszcze pogorszyć.

Dlatego jeśli stwierdzisz u siebie rozejście mięśni prostych brzucha, w pierwszej kolejności, powinnaś udać się do fizjoterapeuty, który zbada Twój brzuch i poinstruuje Cię jak prawidłowo ćwiczyć. W większości przypadków ćwiczenia możesz wykonywać samodzielnie w domu (z wizytami kontrolnymi co jakiś czas), jednak będziesz miała pewność, że robisz to prawidłowo.

Istnieją pewne ogólne zasady ćwiczeń zamykających rozstęp (część z nich już poznałaś w części jak dbać o brzuch) i o nich Ci opowiem.

Zasady ćwiczeń:

  • ćwiczenia skupiają się na wzmacnianiu mięśnia poprzecznego brzucha, dzięki czemu rozstęp będzie się zamykał,
  • podczas ćwiczeń angażujemy mięśnie dna miednicy (pisałam o tym tutaj i tutaj)
  • nie wykonujemy, żadnych ćwiczeń, które angażują tłocznie brzuszną (żadnych brzuszków!)
  • nie wzmacniamy mięśni skośnych (dlaczego, wyjaśniałam wyżej). Ćwiczenia angażujące mięśnie skośne są dozwolone jeśli rozejście jest mniejsze niż 1 cm i nie powinny one dominować podczas treningu.
  • nie wykonujemy ćwiczeń w podporach, przynajmniej w początkowym etapie (odpada deska i ćwiczenia w klęku podpartym),
  • każde ćwiczenie musi być poprzedzone aktywacją mięśnia poprzecznego (jak to robić, nauczy się fizjoterapeuta)
  • jeśli podczas któregokolwiek z ćwiczeń na brzuchu pojawia się uwypuklenie, należy przestać je wykonywać bo to oznacza, że brzuch jest jeszcze za słaby. Wracamy wtedy do łatwiejszych ćwiczeń.
  • bieganie jest dozwolone jeśli rozstęp ma 2 cm lub mniej i przy prawidłowej aktywacji mięśnia poprzecznego brzucha oraz gdy mięśnie dna miednicy pracują prawidłowo
  • dozwolone są ćwiczenia z niewielkim obciążeniem i pod warunkiem, że brzuch nie uwypukla się podczas ćwiczeń.
  • po porodzie przez ok. 2 miesiące wykonujemy tylko ćwiczenia mięśnia poprzecznego
  • przy ćwiczeniach mięśnia prostego brzucha, zbliżamy mięśnie do siebie przy pomocy rąk.

 

Aktywacja mięśnia poprzecznego brzucha

Aby wykonać ćwiczenia zamykające, potrzebna jest praca mięśnia poprzecznego, który będzie stabilizował rozstęp i nie dopuszczał do rozchodzenia się mięśni na boki podczas treningu. Przy prawidłowej pracy mięśnia poprzecznego, kiedy unosisz głowę, jak do spięcia, brzuch nie ma prawa uwypuklać się do góry. Jeśli tak się dzieje oznacza to, że nie aktywujesz odpowiednio mięśnia poprzecznego i powinnaś skupić się na jego wzmocnieniu.

 

Kiedy operacja?

Czasami leczenie zachowawcze nie daje pożądanych rezultatów i konieczne jest wykonanie operacji. Do zabiegu kwalifikują się duże rozstępy (powyżej 7 cm) oraz gdy doszło do powstania przepukliny brzusznej i do uwięźnięcia jelit. Podczas zabiegu, kresa nie jest zszywana, tylko zabezpieczana specjalną siatka.

 

Kolejna ciąża przy rozejściu

Często dostaję pytania, co stanie się z brzuchem kiedy zdecydujecie się na kolejną ciąże. Niestety w większości przypadków ponownie dojdzie do rozejścia mięśni. Dlatego jeśli masz zdiagnozowany rozstęp mięśni prostych i planujesz kolejną ciąże, to zalecam poczekać  leczeniem, zwlaszcza operacyjnym, i rozpocząć je już po zakończeniu porodów. Po pierwsze, włożysz dużo pracy w zamknięcie rozstępu, który i tak się pojawi ponownie, a po drugie, po urodzeniu dziecka leczenie będzie łatwiejsze ze względu na hormony ciążowe, o których wspominałam wcześniej. Nie oznacza to, że powinnaś zostawić rozstęp samemu sobie. Skup się na wzmocnieniu mięśni głębokich, dna miednicy oraz odpowiednich nawykach a późniejsza terapia będzie o wiele łatwiejsza. 

Podobnie sytuacja ma się jeśli chodzi o leczenie operacyjne. Jeśli operacja jest konieczna, lepiej zrobić ją już po wszystkich, planowanych ciążach. Szyte mięśnie nie rozerwą się podczas ciąży, jednak brzuch rozejdzie się na boki, ponieważ macica i dziecko gdzieś będą musiały znaleźć sobie miejsce.

Wspominałam wcześniej, że jednym z czynników predysponujących do powstania rozejścia są zbyt silne mięśnie brzucha. Może się wydawać, że kobiety wysportowane i regularnie ćwiczące są „bezpieczne”. Jednak i u nich często dochodzi do rozejścia mięśni. Kiedy mięśnie są zbyt mocne, po prostu „trzymają” brzuch nie pozwalając mu się powiększać, co jest konieczne podczas ciąży. W efekcie tego rozciąga się kresa biała. Dlatego jeśli od dawna intensywnie ćwiczysz i planujesz zajść w ciąże, warto odpuścić sobie w tym czasie ćwiczenia wzmacniające mięśnie proste brzucha.

 

Mam nadzieje, że choć trochę przybliżyłam Ci temat rozejścia mięśni prostych brzucha. Jeśli zaobserwowałaś u siebie któreś z objawów, zgłoś się do fizjoterapeuty, ponieważ zaniedbane rozejście mięśni może prowadzić do poważnych komplikacji.

 

Spotkałaś się kiedyś z rozejściem mięśni prostych brzucha? A może sama miałaś z tym problem? Jak przebiegało leczenie?

 

poradnik ćwiczenia po porodzie